على اكبر دهخدا
1475
امثال و حكم ( فارسى )
مثل كون خروس . چشمى خرد و به گودى فرورفته با پلكهاى سرخ . مثل كون مرغ . چشمى خرد با پلكهاى سرخ . مثل كوه . مثال : به آن باشد كه در دامن كشى پاى * مثال كوه باشى پاى بر جاى . جامى . مثل كوه ابو قبيس . مثال : عنان او بكشم تا جناب آن ملكى * كه بو قبيس بشاهين حلم او مثقال . منجيك . وجود خصم چه وزن آورد در آن ميزان * كه بو قبيس ندارد محل پاسنگى . اخسيكتى . مثل كوه احد . مثال : در ديدهء حلم تو نموده * صد كوه احد كم از سپندان . عميد لوبكى . آن شه درياسخا كه از دل او هست * كوه احد مايهء نقار گرفته . مجير بيلقانى . نظير : اثقل من احد . مثل كوه البرز . گران و بزرگ . باوقار . حليم . مثل كوه الوند . رجوع به : فقرهء قبل شود . مثل كوه بيدواز . « 1 » بر جود تو حباب بود بحر قيروان * بر حلم تو پشيزه بود كوه بيدواز . رضى الدين نيشابورى . رجوع به : مثل كوه البرز ، شود . مثل كوه ثبير . « 2 » يكى سفينه ز علمش هزار بحر محيط * يكى دقيقه ز حلمش هزار كوه ثبير . رضى نيشابورى . نجنبد ز جا اى پسر چون درخت * بباد سحرگاه كوه ثبير . ناصر خسرو . رجوع به : مثل كوه البرز ، شود . مثل كوه ثهلان . نظير : مثل كوه ، مثل كوه ابو قبيس ، مثل كوه احد ، مثل كوه الوند . مثل كوه البرز . مثل كوه بيدواز . مثل كوه ثبير . مثل كوه ثهلان . مثل كوه قارن . و رجوع به : كوه البرز شود . مثل كوه قارن . مثال : بر رس نيكو بشعر حكمت حجت * زانكه بلند و قويست چونكه قارن . ناصر خسرو . اى جوانمرد كه با سنگى و با حلمى * بر حلم تو سريعست كه قارن . فرخى .
--> ( 1 ) كوه بيدواز كه بضبط حسين خلف نام كوهى از ولايت ماوراء النهر است ظاهرا بعظمت مثل بوده است روحى ولوالجى در بيت ذيل آن را نام برده است : همچون كلاه گوشهء نوشيروان مغ * برزد هلال سر ز پس كوه بيدواز . روحى ولوالجى . ( 2 ) كوهى است به ظاهر مكه .